NGV-Geonieuws 152 artikel 968



NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


18 September 2008, jaargang 10 nr. 9 artikel 968

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 152! Op de huidige pagina is alleen artikel 968 te lezen.

<< Vorig artikel: 967 | Volgend artikel: 969 >>

968 Onbedwingbare moddervulkaan op Java blijkt gevolg van boring
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Olie, Gas & Mijnbouw ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op 29 mei 2006 werd in het oosten van Java en moddervulkaan actief die een groot gebied ruim 6.5 km2) onder de modder deed verdwijnen. De nog steeds doorgaande activiteit van de moddervulkaan, die al spoedig de naam 'Lusi' kreeg, heeft inmiddels de evacuatie van meer dan 30.000 personen noodzakelijk gemaakt, en pogingen om verdere eruptie van modder (met gassen en stoom) te voorkomen zijn tot nu toe vergeefs geweest. Over het natuurlijke (seismiek) of kunstmatige (door nabije gasboringen) karakter van de eruptie is tot nu toe stevig gedebatteerd (zie ook Geonieuws 742 en 793), maar onderzoek door een internationaal team heeft nu duidelijk gemaakt dat de uitbarsting hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt is door de nabije exploratieboring Banjar-Panji-2. Dat heeft belangrijke consequenties, al was het alleen maar vanwege de vele miljoenen euro's aan schade en kosten die de uitstromende modder heeft veroorzaakt. Tot nu toe werd door de betrokken boormaatschappij namelijk volgehouden dat een aardbeving die op 27 mei plaatsvond met een epicentrum bij Djogjakarta, op zo'n 250 km van Lusi, de schuldige was.


De moddervulkaan Lusi is nog steeds actief

Het onderzoek op basis waarvan de schuld nu bij de boring wordt gelegd, bestond uit twee delen. Het eerste daarvan was een systematische analyse van de mogelijke gevolgen van aardbevingen. Het is namelijk al honderden jaren bekend dat aardbevingen moddervulkanen kunnen veroorzaken doordat de optredende schokgolven leiden tot liquefactie (vervloeiing) van sedimenten in de ondergrond, maar vergelijking van de aardbeving op 27 mei met alle andere aardbevingen waarvan bekend is dat ze erupties veroorzaakten, gaf aan dat de aardbeving zowel te gering was wat betreft magnitude, als te ver wat betreft de afstand tot Lusi: de drukveranderingen die ter plaatse van Lusi eventueel nog zouden kunnen zijn opgetreden, waren veel te gering om tot stoornissen in de ondergrond te leiden. Bovendien toonde het onderzoek aan dat grotere meer nabije aardbevingen niet tot moddervulkanen leidden, en evenmin Lusi verder activeerden.


Locatie van het door modder overstroomde gebied
(foto R.J. Davies)

Het tweede deel van het onderzoek betrof gebeurtenissen die bij boring Banjar-Panji-2 plaatsvonden. Dat onderzoek wees ondermeer uit dat er een dag voor de uitbarsting een plotselinge drukverhoging in het boorgat optrad. Die kan alleen goed worden toegeschreven aan het plotseling binnendringen van gas en vloeistof in de boring; dit wijst op het aanboren van een vloeistof- en gashoudende laag. De druk in het boorgat nam vervolgens verder toe totdat kennelijk een drempelwaarde werd overschreden, waardoor een ondergrondse 'spuiter' ontstond; in dit geval niet van olie, maar van modder.


Varen door de modder
(foto Environmental News Network)

De modder kwam vervolgens door het boorgat omhoog: Lusi was geboren. En alle pogingen om een verdere groei van Lusi te voorkomen blijken tot nu toe tevergeefs.

Referenties:
  • Davies, R.J., Brumm, M., Manga, M., Rubiandini, R., Swarbrick, R. & Tingay, M., 2008. The East Java mud volcano (2006 to present): an earthquake or drilling trigger? Earth and Planetary Science Letters 272, p. 627-638.


Copyright NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl