NGV-Geonieuws 89 artikel 546



NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Maart 2005, jaargang 7 nr. 6 artikel 546

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 89! Op de huidige pagina is alleen artikel 546 te lezen.

<< Vorig artikel: 545 | Volgend artikel: 547 >>

546 Historische aardbevingen in Zwitserse meerafzettingen terug te vinden
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Aardbevingen laten niet alleen hun spoor na in de vorm van verwoestingen aan het aardoppervlak en breuken in de ondergrond, maar (vaak) ook in de vorm van verstoringen binnen lagen van onverhard sediment (aan of nabij het aardoppervlak) die daarvoor gevoelig zijn. Dat zijn vaak lagen die met water verzadigd zijn, en die ofwel voornamelijk uit zand bestaan ofwel een hoog percentage silt (deeltjes van 2-64 micron) bevatten.


Verstoring van de sedimenten van de Baldegger See door de aardbeving uit 1601

Dergelijke lagen worden vaak in meren gevormd. Een team van Zwitserse aardwetenschappers is nu nagegaan of historische aardbevingen uit dat land ook in de afzettingen van een aantal meren zijn terug te vinden. Daartoe onderzochten ze zowel met seismiek als aan de hand van boorkernen de sedimenten van vier meren (Sarner See, Lungerer See, Baldegger See en Selisberg See). Met behulp van de seismiek konden ze de ruimtelijke verspreiding van de door aardbevingen vervormde lagen (seismieten) vaststellen. Aan de hand van de boorkernen konden ze nagaan of de als seismieten geļnterpreteerde lagen ook werkelijk de karakteristieken van seismieten hadden.


Seismisch profiel door de Lungerer See met - tussen de witte lijnen - een slumpakket dat het gevolg is van de aardbeving uit 1601

In Zwitserland zijn gedurende historische tijden (de laatste 1000 jaar) vier betrekkelijk grote aardbevingen opgetreden. Deze vonden plaats in 1964 (met een epicentrum bij Alpnach), 1774 (Altdorf), 1601 (Unterwalden) en 1356 (Basel). Seismieten die werden aangetroffen (in de vorm van grote slumppakketten en kleinschalige verstoringen van lagen zoals verwrongen gelaagdheid) kunnen worden gerelateerd aan drie van deze vier aardbevingen. Bovendien kon worden vastgesteld dat de meerafzettingen alleen worden verstoord als de sterkte van de beving ter plaatse niet groter is dan magnitude VI-VII. Deze bevinding maakt het ook mogelijk om op basis van de aard en sterkte van de verstoringen te reconstrueren waar ongeveer het epicentrum van de veroorzakende aardbeving moet hebben gelegen. De zo gereconstrueerde epicentra blijken goed overeen te komen met wat uit historische bronnen bekend is.
De onderzoekers merken op dat de goede overeenkomst tussen de op basis van de seismieten gereconstrueerde aardbevingen en de historische bronnen, aangeeft dat de gevolgde onderzoeksmethode betrouwbaar is. Daarom kunnen met deze methode ook betrouwbaar prehistorische aardbevingen (en hun epicentra) worden gereconstrueerd.

Referenties:
  • Monecke, K., Anselmetti, A., Becker, A., Sturm, M. & Giardini, D., 2005. The record of historic earthquakes in lake sesdiments of central Switzerland. Tectonophysics 394, p. 21-40.


Copyright © NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl