NGV-Geonieuws 87 artikel 537

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 87! Op de huidige pagina is alleen artikel 537 te lezen.

537 Naar de top om diep het ijs in te gaan Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

IJs, en dan vooral de daarin opgesloten lucht, blijft van groot belang voor het reconstrueren van het vroegere klimaat. Op Groenland en Antarctica zijn daarom boringen verricht door dikke pakketten ijs, om aan de hand daarvan (onder meer) paleoklimatologische gegevens te verkrijgen die een zo lang mogelijke tijd beslaan. Het oudste ijs dat tot nu toe is aangeboord (nog maar kort geleden) dateert van 900.000 jaar geleden, en is afkomstig van Antarctica. De ijskap op Antarctica is niet vlak. Er komen toppen voor, waar het ijs dikker is dan elders, en waar het onderste ijs mogelijk ouder is dan op andere plaatsen. Niet al die toppen zijn goed bereikbaar (om van werkbare omstandigheden nog maar te zwijgen). Veel onderzoek is gedaan vanuit een geavanceerd kamp op Dome C (de pieken in de ijskap worden aangeduid als 'domes' [koepels]; de hoogste piek is.


Slijpplaatje van het tot nu toe oudste ijs op aarde, ook afkomstig van Antarctica

Dome A, de op een na hoogste Dome B, enz.) Dome A ligt buitengewoon ongunstig, en was zelfs nog nooit door mensen bereikt. Tot vorige maand: toen bereikte een groep Chinese onderzoekers - begeleid door mensen met ervaring op Antarctica - deze top, die op ruim 4 km boven zeeniveau uittorent. De tocht hierheen werd, vanaf het Chinese onderzoekscentrum op Antarctica, met een tractor gemaakt! De ploeg heeft inmiddels een provisorisch kamp ingericht, als voorbereiding op een beter geoutilleerd kamp van waaruit gewerkt zal worden om een ijskern op te halen die hopelijk ijs zal opleveren dat ouder is dan 900.000 jaar.


Boorlocatie op Antarctica

Inmiddels heeft de grote hoogte al een (gelukkig niet dodelijk) slachtoffer geëist. Een van de mensen moest met een helikopter worden weggehaald omdat hij last kreeg van hoogteziekte. Ondanks dit waarschuwingssignaal zal het project verder worden voortgezet. Sterker nog: Australië heeft al plannen ontwikkeld om ook een onderzoekstation op Dome A te vestigen; dat zal astronomisch van aard zijn. De lucht ter plaatse is namelijk zo droog en helder dat er beter dan elders astronomisch onderzoek kan worden verricht bij golflengtes van millimeters tot in het bereik van infrarood. Het kan nog gezellig worden op dit plekje dat behoort tot de meest onherbergzame op aarde!

Referenties:

• Anonymus, 2005. China’s hunt for climate clues reaches a peak. Nature 433, p. 564.

Foto slijpplaatje ijs: Sepp Kipfstuhl, Stiftung Alfred-Wegener-Institut für Polar- und Meeresforschung in der Helmholtz-Gemeinschaft, Bremerhaven (Duitsland).
Foto boring welwillend ter beschikking gesteld door Kendrick Taylor, Division of Hydrological Sciences, Desert Research Institute, Reno, NV (Verenigde Staten van Amerika).

Copyright © NGV 1999-2013
webmaster@geologischevereniging.nl